امروز : 24 مرداد 1397
نگاهی به نقش انگلیس و آمریکا در کودتای 28 مرداد

وقتی غربی‌های برای جنگ‌های خیابانی در ایران برنامه‌ریزی کردند

پنجشنبه 28 مرداد 14:09
 وقتی غربی‌های برای جنگ‌های خیابانی در ایران برنامه‌ریزی کردند

گزارشگر: تاریخ رویارویی دکتر مصدق با بریتانیا را می‌توان در دوره تصدی وزارت امور خارجه در دولت مشیر الدوله دانست. او در آن دوره با منافع انگلیسی‌ها در ایران مخالفت می‌کرد، اما دیری نپایید که با نخست‌وزیری سردار سپه، مصدق از قدرت کنار رفت.

با برکناری رضا شاه مصدق دگر بار به صحنه سیاست بازگشت و در اولین انتخابات پس از رضا شاه یعنی  دوره چهاردهم مجلس شورای ملی بیشترین رأی تهران را کسب کرد و به مجلس راه یافت. طبیعی بود که مصدق حالا سیاست‌های ضد انگلیسی اش را دنبال کند، هرچند طرح او در مورد نفت تا مجلس شانزدهم به طول انجامید، اما بالاخره با تلاش‌های او ملی شدن صنعت نفت از طرح به قانون تبدیل شد.

فعل و انفعالات روی داده در ایران که حاصل جو میهن پرستی آن دوره بود که از همین قانون ملی شدن صنعت نفت نشأت می‌گرفت، سرانجام مصدق را به مقام نخست وزیری رساند. تلاش‌های مصدق در لاهه و نیویورک در نهایت برنامه اصلی دولت مصدق را به اجرا درآورد و ملی‌شدن صنعت نفت ایران در مجامع بین‌المللی هم به نوعی پذیرفته شد و در نهایت در ایران به عنوان یک قانون به مرحله اجرا درآمد.

بعد از این مرحله انگلیسی‌ها تلاش‌هایی در جهت شکایت از ایران در سطح بین‌الملل انجام دادند که باز هم به لطف هوشمندی مصدق به بار ننشست و در نهایت انگلیسی‌ها برای برکناری مصدق طرح‌ریزی کردند.

در واقع کلید کودتای 28 مرداد در این مرحله خورد، اما چیزی که بیش از نقش آمریکا و انگلیس در این کودتا اهمیت دارد، اشتباهات مسلم و مکرر مصدق است که زمینه را برای کودتا فراهم آورد. اول از همه مصدق بعد از ملی شدن صنعت نفت کم‌کم از روحانیون و مذهبی‌ها و بالاخص جریانی که به رهبری آیت‌الله کاشانی وی را حمایت می‌کرد، عبور کرد. مصدق در اولین اشتباه تصور می‌کرد که بدون حمایت این جریانات مذهبی همچنان از حمایت عموم مردم برخوردار است! دومین اشتباه شاخص مصدق را هم می‌توان اعتماد وی به آمریکایی‌ها و صداقت آنها دانست. او هر چقدر نگاه انگلیس ستیز داشت و نسبت به استعمار پیر انگلیس حساسیت نشان می‌داد، در مورد آمریکا با نگاه اعتماد می‌نگریست و بدان‌ها اعتماد داشت. نگاهی به نقش آمریکا در کودتای 28 مرداد نشان می‌دهد که با وجود اتحاد انگلیس و آمریکا، این آمریکایی‌ةا بودند که محوریت کودتا را در اختیار داشتند و حتی برای شکست احتمالی کودتا برنامه‌های بسیار خطرناکی در سر می‌پروراندند.

دولت بریتانیا که در مقابله با مصدق حاضر به هر اقدامی شده بود توانست نظر دولت امریکا را به شرکت در مقابله با مصدق در مقابل شریک کردن شرکت‌های امریکائی در نفت ایران جلب کند. انتخاب دولت جمهوری‌خواه آیزنهاور در امریکا نیز به این روند کمک کرد و سازمان‌های اطلاعاتی دو کشور به طرح یک اقدام مشترک در ایران برای سرنگونی مصدق پرداختند.

سازمان اطلاعات مرکزی امریکا، سیا، اسناد تازه‌ای را در ارتباط با کودتای 28 مرداد 1332 منتشر کرد که نشان می‌‌دهد دولت امریکا قصد داشت در صورتی که کودتا علیه دولت دکتر محمد مصدق شکست بخورد، در ایران یک جنگ چریکی دامنه دار به راه بیندازد. این سند «بکلی سری» که در سل 1953 در وزارت خارجه و شورای امنیت ملی امریکا تنظیم شده، حکایت از آن دارد که امریکا تا چه اندازه نگران آن بود که کودتا برای سرنگونی دکتر مصدق با ناکامی مواجه شود.

دولت مصدق که با پافشاری برای در دست گرفتن کنترل کامل منابع نفتی کشور دشمنی دولتهای غربی را به جان خریده بود، سرانجام در 19 ماه اوت سال 1953 برابر با 28 مرداد 1332 خورشیدی توسط سرلشکر فضل الله زاهدی که از حمایت ایالات متحده برخوردار بود، سرنگون شد.

 

 

نظرات

chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

آخرین اخبار