امروز : 06 ارديبهشت 1397

اهمیت حریم خصوصی از نگاه اسلام و قانون

دوشنبه 30 فروردين 11:49
پایبندی به دستورات اسلام و قرآن؛ ارجاع به قانون اساسی، آیین کیفری و دیگر قوانین موجود؛ رعایت جانب احتیاط در مواجهه و برخورد با رسانه های مختلف؛ مجازات دست اندازان به حریم خصوصی و همچنین احترام به حریم خصوصی دیگران از جمله راه های مرزبندی حریم شخصی و مصون نگه داشتن آن است.
اهمیت حریم خصوصی از نگاه اسلام و قانون
به گزارش خبرنگار گزارشگر، طبق تعریف، «حریم خصوصی حقی است که براساس آن افراد می توانند تعیین کنند که دیگران تا چه اندازه می توانند به لحاظ کمیت و کیفیت، اطلاعاتی درباره آنان داشته باشند.» نقض حریم شخصی وقتی به وجود می آید که تکنولوژی با ظهور رسانه های قدرتمند تجاوز به حریم خصوصی را نوعی تفریح اوقات فراغت و جمع بودن و خوش بودن بداند.
 
حریم خصوصی در اسلام
در اسلام اصل بر عمومی نبودن مسائل شخصی است مگر خلاف ان اثبات شود. حریم خصوصی فضایی مقدس به شمار میرود که هر فردی نمی تواند وارد آن شود. 
 
آیات 27 و 28 و 29 از سوره نور :
«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُیُوتًا غَیْرَ‌ بُیُوتِکُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا ذَلِکُمْ خَیْرٌ‌ لَّکُمْ لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُ‌ونَ»، «فَإِن لَّمْ تَجِدُوا فِیهَا أَحَدًا فَلَا تَدْخُلُوهَا حَتَّى یُؤْذَنَ لَکُمْ وَإِن قِیلَ لَکُمُ ارْ‌جِعُوا فَارْ‌جِعُوا هُوَ أَزْکَى لَکُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِیمٌ»، « لَّیْسَ عَلَیْکُمْ جُنَاحٌ أَن تَدْخُلُوا بُیُوتًا غَیْرَ‌ مَسْکُونَةٍ فِیهَا مَتَاعٌ لَّکُمْ وَاللهُ یَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا تَکْتُمُونَ»
ترجمه این آیات چنین است: 
«ای اهل ایمان! به خانه هایی که منزل شما نیست، وارد نشوید، مگر آنکه اجازه بگیرید و بر اهل آن سلام کنید. این کار برای شما بهتر است، شاید متذکر شوید»، «پس اگر کسی را در آن نیافتید، وارد آن نشوید تا به شما اجازه داده شود و اگر به شما گفته شود: برگردید، بازگردید، که این برای پاک ماندن شما بهتر است و خداوند به آنچه انجام می دهید آگاه است»، «(البته) بر شما گناهی نیست که به مکان های غیر مسکونی که در آنها کالا و متاعی دارید وارد شوید و خدا به آنچه آشکار می کنید یا پنهان می دارید، آگاه است»
این آیات بخشی از دستورات اجتماعی اسلام را در رابطه با حفظ حریم خصوصی دیگران بیان می کند و می فرماید: سر زده و بدون اطلاع به منزل دیگران وارد نشوید که این کار هم حریم شخصی افراد و خانواده ها را می شکند و هم با حفظ حیای عمومی و امنیت اجتماعی ناسازگار است. باز بودن در خانه، به معنای مجوز ورود به آن نیست و باید حتماً به گونه ای از اهل خانه اجازه ورود گرفت. البته از نظر آداب اسلامی اهل خانه ملزم نیستند اجازه ورود بدهند، بلکه در صورت عدم آمادگی، می توانند به مراجعه کنندگان پاسخ منفی دهند. زیرا منزل محل استراحت و آرامش است و دیگران نباید این حق را از اهل خانه سلب کنند. اما اگر اجازه ورود دادند، ادب اسلامی حکم می کند که فرد هنگام ورود به اهل خانه سلام کند و با صفا و صمیمیت و محبت وارد شود. 
در این آیات چندین بار تأکید شده که خداوند بر کارهای شما و باطن شما آگاه است. شاید به خاطر آنکه افراد به قصد تجسس و کشف اسرار مردم وارد خانه آنان نشوند و یا اگر به قصد دید و بازدید به خانه ای می روند، نخواهند از آنچه در درون آن می گذرد، کسب اطلاع کنند. زیرا این کار به هر صورت کاری زشت و غیر اخلاقی و در مواردی غیر مجاز و حرام است. البته درمورد مراکز عمومی که ساکنین خاصی ندارند، مثل فروشگاهها و مراکز خرید که در آنها به روی همه باز است و مردم به آن مراکز رفت و آمد می کنند، مسئله متفاوت است و اجازه گرفتن لازم نیست. از این آیات نتیجه می گیریم:  
1. منزل، محل سکونت و آرامش و استراحت است. هیچ کس نباید امنیت و آسایش اهل خانه را سلب کند.
2. منزل، حریم خصوصی افراد است و کسی حق ندارد بدون اجازه وارد آن شود. اگر هم اهل خانه اجازه ورود ندادند، عذر آنها را بپذیریم و خود را به آنها تحمیل نکنیم.
3. سلام کردن، از آداب اسلامی به هنگام ملاقات با دیگران است.
 
آیه 12 از سوره حجرات:
یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا کَثیراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَ لا تَجَسَّسُوا وَ لا یَغْتَبْ بَعْضُکُمْ بَعْضاً أَ یُحِبُّ أَحَدُکُمْ أَنْ یَأْکُلَ لَحْمَ أَخیهِ مَیْتاً فَکَرِهْتُمُوهُ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحیمٌ
ای اهل ایمان! از بسیاری از گمان ها [ در حقّ مردم ] بپرهیزید زیرا برخی از گمان ها گناه است ، و [ در اموری که مردم پنهان ماندنش را خواهانند ] تفحص و پی جویی نکنید ، و از یکدیگر غیبت ننمایید ، آیا یکی از شما دوست دارد که گوشت برادر مرده اش را بخورد؟ بی تردید [ از این کار ] نفرت دارید ، و از خدا پروا کنید که خدا بسیار توبه پذیر و مهربان است.
 
حریم خصوصی در غرب
بر اساس اعلامیه جهانی حقوق بشر هر فردی می تواند در صورت انتشار مطالب کاذب و غیر اخلاقی به دادگاه شکایت کند و از رسانه مزبور جبران خسارت نماید.
 
در غرب مرسوم است اگر به پزشکی مراجعه می کنید اطلاعات پزشکی شما حتی در اختیار همسر و یا فرزندان شما قرار نمی گیرد. اگر فردی مشکلی دارد به دوست و فامیل او مربوط نمی شود. محکمه ای است که وظیفه آنها دادخواهی از آن فرد است. رسانه به عنوان منجی و یا حافظ منافع شخص تنها مداخله گری می کند.
 
ابزار نقض حریم خصوصی
یکی از امکان های بارز برای شکستن حریم های شخصی را می توان رسانه نام برد. منظور از رسانه فضاهایی  مثل اینترنت و یوتوب است که به دلیل ظرفیت  داشتن فضاهای گسترده و غیر رسمی و ناشناس برای  کاربران و همچنین سهولت استفاده از آن در همه جا توانسته فضاهای غیر امنی را برای همه تولید کنند.
متاسفانه رسانه به خصوص اینترنت توانسته  شرافت افراد را به بهانه موضوعاتی جذاب برای مخاطبان، با سانسور و یا افشای مکالمات، زیر سوال ببرند از عکس ها و اسم های افراد سوء استفاده کرده و تفاسیر نابجا از گفته های اشخاص ارائه دهد.
 
حریم خصوصی در قوانین جمهوری اسلامی ایران
اصل بیست و پنجم قانون اساسی مرتبط ترین اصل با حریم خصوصی افراد است: «بازرسی و نرساندن نامه ها، ضبط و فاش کردن مکالمات تلفنی، افشای مخابرات تلگرافی و تلکس، سانسور، عدم مخابره و نرساندن آنها، استراق سمع و هر گونه تجسس ممنوع است مگر به حکم قانون.» 
 
نحوه نگارش اصل هیچ منعی برای گسترش دایره شمول آن به مصادیق جدید نظیر نامه های الکترونیک ایجاد نمی کند. استثنای پایانی قانون مگر به حکم قانون خود دایره وسیعی از اقدامات قانونی ـ قضایی را لازم می آورد. این استثنا به این معناست که موارد چنین تجسسی باید دقیقا در قانون روشن شود و در هر مورد خاصی باید با حکم پیشین مقام قضایی وفق شرایط قانونی انجام گردد.
 
همچنین در اصل 23 قانون اساسی ایران، تفتیش عقاید غیر قانونی است و کسی را نمی توان به صرف داشتن عقیده ای ولو مخالف، مورد تعرض و مواخذه قرار داد.
 
در قانون آیین دادرسی کیفری در مواد مختلف به مساله حریم خصوصی توجه نشان داده شده است. مثلا قانون مقامات قضایی را مکلف می کند بازرسی و تفتیش منازل عنداللزوم در اوقات روز و نه شب صورت بگیرد.
این توجه در قوانین دیگر نیز صورت گرفته است. در بهمن ۱۳۸۷ قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات از تصویب مجلس شورای اسلامی گذشت. براساس این قانون «موسسات عمومی مکلفند اطلاعات موضوع این قانون را در حداقل زمان ممکن و بدون تبعیض در دسترسی مردم قرار دهند.» در مقابل این تکلیف چنین حقی نیز برای شهروندان تدارک دیده شده است که «هر شخص ایرانی حق دسترسی به اطلاعات عمومی را دارد، مگر آن که قانون منع کرده باشد.»
با این حال انتشار عمومی اطلاعات استثنائاتی دارد که در فصل چهارم این قانون پیش بینی شده است. یکی از این استثنائات، حفظ حریم خصوصی افراد است: «چنانچه اطلاعات درخواست شده مربوط به حریم خصوصی اشخاص باشد یا در زمره اطلاعاتی باشد که با نقض احکام مربوط به حریم خصوصی تحصیل شده است، درخواست دسترسی باید رد شود. »البته امکان افشای این اطلاعات با رضایت شخصی که حریم خصوصی او در معرض نقض قرار دارد، پیش بینی شده است.
در ماده ۲۲ کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت که در آذر ۱۳۸۷ از تصویب مجلس شورای اسلامی گذشته است، مساله حفظ حریم خصوصی افراد دارای معلولیت مطرح شده است. این قبیل افراد باید از دخالت خودسرانه در حریم خصوصی مصون باشند و به طور برابر با دیگران در کنف حمایت های دولت برای حفظ حریم خصوصی قرار گیرند.
 
مرزکشی حریم خصوصی
پایبندی به دستورات اسلام و قرآن؛ ارجاع به قانون اساسی، آیین کیفری و دیگر قوانین موجود؛ رعایت جانب احتیاط در مواجهه و برخورد با رسانه های مختلف؛ مجازات دست اندازان به حریم خصوصی و همچنین احترام به حریم خصوصی دیگران از جمله راه های مرزبندی حریم شخصی و مصون نگه داشتن آن است.  
 
 

 

نظرات

chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

آخرین اخبار