امروز : 06 ارديبهشت 1397

امنیت حیثیت در نظام حقوقی ایران

دوشنبه 26 مرداد 14:10
یکی از آرزوهای دیرین که از جمله عناصر اساسی تحقق «حقوق شهروندی» است، مصونیت حیثیت و یا امنیت حیثیتی است.
امنیت حیثیت در نظام حقوقی ایران

به گزارش سایت گزارشگر، مفهوم امنیت تاکنون تعاریف گوناگون و متفاوتی از سوی اندیشمندان ارائه شده است .امنیت به طور وسیع در مفهومی به کار رفته است که به صلح ، آزادی ، اعتماد ، سلامتی دیگر شرایطی اشاره می کند که فرد و یا گروهی از مردم در ان احساس آزادی از نگرانی ، ترس و خطر و ... داشته باشد . باید گفت امنیت از ضروری ترین نیاز های بشر از آغاز زندگی اش است و پاسخگوئی به سایر نیاز های بشر در سایه وجود آن امکان می یابد و می توان امنیت را به عنوان یک نیاز فطری بشر تلقی کرد.

یکی از آرزوهای دیرین که از جمله عناصر اساسی تحقق «حقوق شهروندی» است، مصونیت حیثیت و یا امنیت حیثیتی است. حیثیت که مترادف آن آبرو، اعتبار و شأن اجتماعی می‌باشد، تجلی حیات معنوی فرد در روابط انسانی تلقی می‌شود. حیثیت در حقیقت شخصیت وجودی انسان را در حیات معنوی‌اش متجلی می‌کند و در زندگی فردی و اجتماعی حیات مادی او را تحت تأثیر کامل قرار می‌دهد.

انسان خردمند برای حیات معنوی خود تا آن حد کوشاست که برای صیانت از آن در برخی موارد حیات مادی خود را به مخاطره می‌اندازد. به همین جهت اصل بیست و دوم قانون اساسی مصونیت حیثیت را مقدم بر سایر موضوعات قرار داده است.

در تمام نقاط جهان در روابط سالم اجتماعی اصل بر حفظ حیثیت و شأن اجتماعی افراد است. اما نگرانی از زمانی آغاز می‌شود که پاره‌ای از ارزش‌های منفی در جامعه رواج پیدا کند و در نتیجه حیثیت افراد مخدوش شود. برای حفظ حیثیت افراد، نظام‌های حاکم از طریق تصویب قوانین جزایی و تجهیز مراجع قضایی و انتظامی با عوامل نفی‌کننده حیثیت در هر جایگاه و مقامی مبارزه کرده و موارد هتک حیثیت را از جامعه می‌زدایند.

از این روست که مقام معظم رهبری خطاب به مدیران ارشد، قضات و کارکنان دستگاه قضایی بر امنیت حیثیتی پافشاری می‌نمایند و بر آن به عنوان یکی از ارکان تحقق حقوق شهروندی که از آرمان‌های مورد نظر دستگاه قضایی است، تأکید می‌ورزند.

ایشان امنیت حیثیتی را در کنار امنیت اخلاقی و فرهنگی جامعه مهم دانسته و تأکید کردند: «نباید حیثیت و آبروی افراد در جامعه، بازیچه قرار گیرد و بدون دلیل، افراد مورد سؤال قرار گیرند و درباره آنها شایعه‌سازی و به آنها تهمت زده شود، زیرا این برخلاف شرع و احکام اسلامی است.»

اصل بیست و دوم قانون اساسی مقرر می دارد:«حیثیت، جان، مال، حقوق، مسکن و شغل اشخاص از تعرض مصون است مگر در مواردی که قانون تجویز کند».

به موجب ماده 608 قانون مجازات اسلامی(بخش تعزیرات):« توهین به افراد از قبیل فحاشی و استعمال الفاظ رکیک چنانچه موجب حد قذف نباشد به مجازات شلاق تا 74ضربه وی پنجاه هزار تا یک میلیون ریال جزای نقدی خواهد بود».

فحاشی نه تنها در روابط فردی شایسته نیست، بلکه از طریق مطبوعات و رسانه های گروهی نیز نشانگر یک فرهنگ منحط است و این قضیه با فرهنگ اسلامی مباینت دارد و جرم محسوب می شود. ماده31 قانون مطبوعات مقرر می دارد: " انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدیدبه هتک شرف یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است و مدیر مسئول به محاکم قضای معرفی و با و طبق قانون تعزیرات رفتار خواهد شد."

مهمتر از اینها فحش(سب) در دین اسلام صریحا با این عنوان نهی شده است که:حتی« به مشرکین دشنام ندهید زیرا آنها نیز جاهلانه به خداوند فحش خواهند داد».(نساء/108)

اهانت نیز که به معنای خوار و تحقیر کردن دیگران می باشد، از موارد هتک حیثیت است. این عمل از نظر اسلام زیر پا گذاشتن معیارهای اخلاقی به شمار می رود؛ همچنانکه پیامبر گرامی اسلام در این زمینه می فرماید:«خداوند فرمود: کسی که به دوستی از من، اهانت کند به جنگ من کمین کرده است». بر اساس ماده700 قانون مجازات اسلامی(تعزیرات): «هر کس با نظم یا نثر یا به صورت کتبی یا شفاهی کسی را هجو کند و هجویه را منتشر نماید، به حبس از یک تا شش ماه محکوم می شود.»

تهمت نیز در همین سیاق هتک حیثیت قرار می گیرد و عبارت است از نسبت دادن عملی زشت به کسی که آن را مرتکب نشده باشد. از امام جعفر صادق(علیه السلام) روایت شده است که:«همین که مومن برادر خود را تهمت زند ایمان از دلش چون نمک در آب زدوده شود». ماده 698قانون  مجازات اسلامی(بخش تعزیرات) در این مورد مقرر می دارد:«هر کس به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی به وسیله نامه یا شکوائیه یا مراسلات یا عرایض یا گزارش یا توزیع هرگونه اوراق چاپی یا خطی با امضا یا بدون امضا اکاذیبی را اظهار نماید یا با همان مقاصد اعمالی را بر خلاف حقیقت راساً یا به عنوان نقل قول به شخص حقیقی یا حقوقی یا مقامات رسمی تصریحا یا تلویحا نسبت دهد اعم از اینکه از طریق مزبور به نحوی از انحاء ضرر مادی یا معنوی به غیر وارد شودیا نه، علاوه بر اعاده حیثیت در صورت امکان، به حبس از دو ماه تا دوسال و یا شلاق تا74 ضربه محکوم خواهد شد».

متاسفانه دامنه هتک حیثیت افراد تنها به این موارد خلاصه نمی شود و تحت عناوینی دیگرکه ارتکاب یافته باشد نیز قابل پیگیری است. بهتان و افشاگری از مقوله های دیگری هستند که حیات معنوی افراد را تحت الشعاع قرار می دهد.

بهتان عبارت از این است که کسی گناهی را مرتکب شود و سپس آن را به دیگری نسبت دهد به موجب ماده699قانون مجازات اسلامی(بخش تعزیرات):«هر کس عالماً عامداً به قصد متهم نمودن دیگری آلات و ادوات جرم یا اشیایی را که یافت شدن آن در تصرف یک نفر موجب اتهام او می گردد، بدون اطلاع آن شخص در منزل، محل کسب یا جیب و یا اشیایی که متعلق به اوست بگذارد یا مخفی کند یا به نحوی متعلق به او قلمداد نماید و در اثر این عمل شخص مزبور تعقیب گردد، پس از صدور قرار منع تعقیب و یا اعلام برائت قطعی آن شخص، مرتکب به حبس از شش ماه تاسه سال و یا تا74ضربه شلاق محکوم می شود».

اسلام، افشاگری و برملا کردن نقاط ضعف دیگران را نمی پسندد و از پیامبر اسلام نقل است که هر کس عمل زشتی را فاش سازد، مثل این است که خود آن را انجام داده است. ماده669قانون مجازات اسلامی(بخش تعزیرات) برای تهدید به افشای سر، مجازات 74 ضربه شلاق یا زندان از دوماه تا دوسال مقرر نموده است. همچنین به موجب ماده648 این قانون: « اطبا و جراحان و ماماها و داروفروشان و کلیه کسانی که به مناسبت شغل یا حرفه خود محرم می شوند هر گاه در غیر از موارد قانونی، اسرار مردم را افشا کنند به سه ماه و یک روز تا یک سال حبس و ا به یک میلیون و پانصد هزار تاشش میلیون ریال جزای نقدی محکوم می شوند».

بنابراین آنچه که ممکن است آبرو و اعتبار شما را خدشه دار کند، بدون تضمین رها نشده است بلکه علاوه بر قانون اساسی، قوانین عادی نیزاز این حقوق حمایت کرده اند.

مرکز مطالعات حقوق بشر گزارشگر

نظرات

chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

آخرین اخبار