امروز : 24 مرداد 1397

به مناسبت روز خبرنگار؛در رسای آزادی بیان

خبرنگار همچون رسولی است که از نادانسته ها خبر می دهد و حق آگاهی و دسترسی آزادانه به اطلاعات را برای شهروندان جهانی تسهیل می کند، از همین روی پایبندی وی به حق، عدالت، صدق و راستی و امانت داری از ضروریات شغلی و حرفه ای است.
به مناسبت روز خبرنگار؛در رسای آزادی بیان

به گزارش سایت گزارشگر، خبرنگاران، مبلغان اخبار و رویدادها در دهکده جهانی اند؛ کسانی که با التزام به اصول صداقت و امانت داری باید احوالات ملی و بین المللی را به سمع و نظر شهروندان جهانی برسانند.

هر فرد انسانی بنا بر اعلامیه جهانی حقوق بشر، میثاق بین المللی حقوق مدنی، سیاسی و حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی محق به دسترسی آزاد به اطلاعات است و جهان امروز  با همه تحولات و پیچیدگی هایش به تعبیر فرانسیس فوکویاما دهکده ای است جهانی که ارتباطات سریع و نزدیک آن به ویژه با ابزارهای نوین و فناوری های پیشرفته منتقل می شود. در این میان خبرنگاران عنصر فعال این نظام پویای اطلاعاتی هستند.

خبرنگار همچون رسولی است که از نادانسته ها خبر می دهد و حق آگاهی و دسترسی آزادانه به اطلاعات را برای شهروندان جهانی تسهیل می کند، از همین روی پایبندی وی به حق، عدالت، صدق و راستی و امانت داری از ضروریات شغلی و حرفه ای است.

دنیای ارتباطات و اطلاعات امروز نیازمند خبرنگارانی است که در عین التزام به صداقت و راستی و امانت داری، به سرعت تحولات و رویدادها را پوشش دهند و در این مسیر حق و عدالت را قربانی منافع رسانه ای یا حزبی و گروهی ننمایند.

هنگامی که از چنین حرفه ای سخن به میان می آید، اصل اولیه و اساسی، بی طرفی است. اصل بی طرفی متضمن اصول حرفه ای و اخلاق شغلی است که بر مبنای آن هر فرد خبرنگار باید اخبار را آنگونه که هست روایت کند، نه آن گونه که منافع اقتضاء دارد. بنابراین یک خبرنگار خوب خبرنگار بی طرف، صادق و امانت دار است. کسی که نه در محتوای خبر دست می برد، نه آن را به تفاسیر شخصی آلوده می سازد و نه منافع گروهی یا شغلی را بدان پیوند می زند، شخصی که با همه سختی ها و دشواری های شغلی به انسانیت خویش و اخلاق حرفه ای پایبند است.

صرف نظر از اصول اساسی لازم الرعایه در شغل خبرنگاری باید از دشواری ها و مصائب این حرفه نیز سخن به میان آورد. خبرنگاران به ویژه آن ها که برای انعکاس اخبار و تحولات به مناطق بحران زده و جنگی اعزام می شوند با مخاطرات بسیاری روبرو هستند و جان بر کف از آرمان و عقیده خویش دفاع می کنند.

دشواری ها و مخاطرات شغلی خبرنگاران به حدی است که علی رغم ممنوعیت حمله و کشتار آن ها بر اساس کنوانسیون های بین المللی، محل استقرار ایشان هدف حملات گروه های متخاصم قرار می گیرد و این بی گناهان کشته و زخمی می شوند. نمونه های این رفتار غیرانسانی در جهان کم نیست.

یکی از مهم ترین نمونه های کشتار خبرنگاران در 17 مرداد ماه سال 1377 هجری شمسی به وقوع پیوسته است، هنگامی که خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، «محمود صارمی» به همراه 8 تن از اعضای کنسولگری ایران در مزار شریف افغانستان به دست گروهک تروریستی طالبان کشته شد. این واقعه سبب شد تا شورای فرهنگ عمومی، روز 17 مرداد را به عنوان «روز خبرنگار» در تقویم جمهوری اسلامی ایران بگنجاند تا شاید بهانه ای باشد برای پاسداشت مقام و منزلت انسان هایی که در راه فریاد زدن حق و عدالت جان خود را از دست داده اند.

روز خبرنگار مجال مناسبی برای اندیشیدن به نقش بی بدیل خبرنگارانی است که رسالت بزرگ رساندن پیام را بر عهده دارند، کسانی که می توان آن ها را واسطه مردم و مسئولین، حکومت و ملت و جهان و کشور دانست.

رسالت و وظایف ارزشمند خبرنگاران و سختیها و دشواری های شغلی و حرفه ای ایشان ضرورت توجه و احقاق حقوق این قشر را دو چندان می سازد.

خبرنگاران از حقوقی برخوردارند که باید از سوی دولت و کارفرمایان رعایت شده و مورد حفاظت قرار گیرد. حق بر امنیت شغلی، دسترسی به اطلاعات و آزادی انتشار آن ها از جمله این حقوق است که همواره باید حفاظت گردد.

حقوق اصحاب رسانه را می توان در اسناد بین المللی به حقوق عام و حقوق خاص تقسیم نمود. حقوق عام این افراد همانند سایر ابنای بشر عبارت است از: حق حیات، حق آزادی فردی، ممنوعیت شکنجه، آزادی بیان، حق دریافت جبران خسارت موثر.

بنابراین دولت ها باید سلسله اقدامات سلبی و ایجابی را در قبال خبرنگاران به انجام رسانند:

اقدامات سلبی دولت

اقدامات ایجابی دولت

منع قتل خودسرانه و بی دلیل

احترام به حق حیات

منع رفتار غیرانسانی

حفاظت از خبرنگاران در برابر حملات و هجمه سایر افراد

منع دستگیری غیرقانونی

پیگیری موثر و عادلانه در موارد ادعای شکنجه و رفتارهای غیر انسانی

منع دخالت های خود سرانه ای که منجر به دل سردی رسانه ای و عمومی شود

تامین جبران خسارت موثر برای زیان دیدگان و تعقیب و مجازات عاملان

 

 

اسناد بین المللی موجود چه از جهت الزام آور بودن و چه از بعد غیر الزام آور بودن در حمایت از حقوق خبرنگاران عبارتند از:

-        اعلامیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در مورد «اصول بنیادین عدالت برای قربانیان جرم و سوءاستفاده از قدرت»

-        قطعنامه 16/12 شورای حقوق بشر سازمان ملل 2009: «آزادی عقاید و بیان»

-        قطعنامه 29 یونسکو 1997: «محکومیت خشونت علیه خبرنگاران»

-        اعلامیه یونسکو 2007: «حفاظت از امنیت خبرنگاران و مصونیت مبارزان»

-        اعلامیه خبرنگاران بدون مرز 2003: «تامین امنیت خبرنگاران و کارکنان رسانه ای در مخاصمات مسلحانه»

-        و ...

 بر مبنای این حقوق، هیچ کارفرما یا رکن دولتی ای حق ندارد به واسطه انجام صحیح وظایف شغلی، خبرنگاری را اخراج کرده یا از حقوق مالی اش محروم سازد، به علاوه خبرنگاران باید به همه منابع اطلاعاتی به جز اسناد طبقه بندی شده غیر قابل افشاء، دسترسی داشته باشند و بتوانند آن را با مردم به اشتراک بگذارند.

هیچ دولتی حق ندارد، خبرنگار را به واسطه انتقاد سازنده و یا پیگیری یک پرونده و ... مورد بازخواست قرار دهد و یا تهدید نماید. خبرنگار باید در آرامش فکری- عملی به انجام وظایف شغلی خود بپردازد.

همه این قیود و تعهدات دولتی سبب شد تا دولت جمهوری اسلامی ایران، طرح قانون نظام جامع رسانه ها را مطرح نموده و پیش نویس آن را در معرض نظریات اصحاب رسانه بگذارد. امید است این اقدام دولتی گام موثری برای حفاظت از حقوق خبرنگاران باشد.

گروه مطالعات حقوق بشر گزارشگر

نظرات

chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

آخرین اخبار