امروز : 24 مرداد 1397

روز حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی

چهارشنبه 14 مرداد 08:43
علت گردهم آیی کشورهای عضو کنفرانس اسلامی و در نهایت تصویب اعلامیه حقوق بشر اسلامی هدفی فراتر از تقابل لفظی و فلسفی با غرب داشته و مترصد پایبندی کشورهای عضو به مفاد حقوق انسانی آن بوده است.
روز حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی

به گزارش سایت گزارشگر،روز 5 آگوست (مصادف با 14 مرداد 1394) از سال 1990 میلادی به بعد به عنوان روز حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی نام گرفته و در تقویم کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی جای گرفته است.

نام گذاری و برگزاری این روز بین المللی بدین خاطر است که جهان اسلام همه آنچه به عنوان حقوق بر حق و انسانی است به یاد آورد و بداند که حقوق انسان بالفطره از جانب خدای متعال تعیین و وضع شده است.

اعلامیه و روز حقوق بشر اسلامی ابتدائاً گامی برای تقابل نرم در برابر اعلامیه جهانی حقوق بشر، روز بین المللی حقوق بشر و به طور حتم فلسفه حقوق بشری غربی بود که سلسله گفتمان های خدا محوری را در برابر خودمحوری بشر غربی به همگان می آموخت.

این اختلاف محتوایی بی تردید بر عنوان واژگانی نیز تاثیرگذار است. قدر متیقن این ادعا آن است که فاصله از آنچه بشر و حقوق او می نامد تا آنچه اسلام ناب از حقوق و انسان می شناساند، از زمین تا آسمان است.

طبق دیدگاه اسلامی، بشر تکویناً و تشریعاً بنده خداوند متعال است و برخلاف متفکران غربی که بشر و خرد خودبنیاد وی را در برابر خداوند مدعی و حتی بالاتر می‌پندارند، بر تسلیم و فرمانبرداری انسان‌ها در برابر خدا تأکید می‌ورزد. بنابراین میان انسان و بشر تفاوت بسیار است. بشر از بشره و پوسته و ظاهر حکایت می کند و انسان از انس و نزدیکی روح قدسی او به خالق و رب باری تعالی.

این تفاوت واژگانی- ساختاری- محتوایی سبب می شود نگاه متفاوتی به حقوق انسان و حقوق بشر در جهان شکل گیرد.

علیرغم این اختلافات، فصل مشترکی از اقدامات ضد انسانی و ضد بشری در هر دو قرائت اسلامی- غربی آن در حال انجام است که نه حقوق بشر و نه حقوق انسان یارای مقابله با آن را ندارد و آن ظهور گروه های تروریستی و تکفیری از یک سو و دیگری عدم پایبندی برخی کشورهای ظاهراً اسلامی منطقه به مفاد معاهدات جهانی و منطقه ای خویش است.

این دو محور که در آن را تفصیلاً مورد مطالعه قرار خواهیم داد، نشان می دهد که چگونه روز جهانی حقوق بشر اسلامی در حد شعاری صرف باقی مانده و تحقق آن حتی در میان کشورهای عضو کنفرانس اسلامی نیز مغفول افتاده است. در حقیقت این متن نقدی درون ساختاری به کارآیی اعلامیه حقوق بشر اسلامی است.

اگرچه از منظر حقوقی یک اعلامیه جهانی یا منطقه ای نمی تواند قدرت الزام آور و اجرایی داشته باشد، اما باید متذکر شد که علت گردهم آیی کشورهای عضو کنفرانس اسلامی و در نهایت تصویب اعلامیه حقوق بشر اسلامی هدفی فراتر از تقابل لفظی و فلسفی با غرب داشته و مترصد پایبندی کشورهای عضو به مفاد حقوق انسانی آن بوده است.

حملات گسترده عربستان سعودی به یمن و کشتار وسیع غیرنظامیان یمنی علاوه بر آن که نقض تعهدات بین المللی این کشور را بر اساس معاهدات لازم الاجرای بین المللی به نمایش می گذارد، گویای عدم انطباق سیاسی و ماهوی آن بر مفاد اعلامیه ای است که خود پیش از این آن را امضاء نموده است.

به عبارت بهتر عربستان با نقض حقوق انسان های بی گناه در یمن و کشتار غیرنظامیان به جهان غیر مسلمان می گوید که یک کشور اسلامی حتی به اصول تفکری و اعلامیه اسلامی خویش نیز پایبند نیست و نمی تواند عضوی قابل اطمینان از جامعه ملل باشد.

این مسئله ناکارآمدی نظامی اعلامیه حقوق بشر اسلامی را بیش از پیش نمایان می سازد. از سوی دیگر به واسطه آن که تعهدات حقوق بشری تنها بر عهده دولت ها نیامده و همه اشخاص خصوصی و گروه های مختلف ساکن در کشورهای عضو سازمان ملل نیز بدان متعهدند باید اذعان کرد که هر گروه معارض حکومتی هم باید به اصول و قواعد حقوق بشر پایبند باشد.

حال این مولفه را در کنار حقیقت اقدامات گروه های معارض دولت بشار اسد در سوریه، القاعده و طالبان در افغانستان، بوکوحرام در نیجریه و داعش در عراق و سوریه بگذارید. در همه مصادیق فوق محل وقوع نزاع و درگیری کشوری اسلامی است و گروه معارض نیز اگر نه به معاهدات حقوق بشری حتی الامکان باید به اعلامیه خودخوانده اسلامی پایبند باشد. در نهایت پیام این تحولات چه می تواند باشد؟!

پیام نهایی این اقدامات آن است که حقوق بشر اسلامی سرابی بیش نیست و نمی تواند محمل مناسبی برای دفاع از حقوق حقه انسان باشد.

در نظر یک انسان غیر مسلمان، احکام شریعت اسلامی می تواند ناقض حقوق بشر باشد چرا که اقدامات حال و بالفعل گروه های تروریستی نشان می دهد که چگونه بشریت قربانی سیاست و منافع می شود. از سوی دیگر نگارش یک اعلامیه نیز دردی از جامعه مسلمانان دوا نمی کند، چه اینکه این اعلامیه بیشتر به شعاری و سیاسی بودن پهلو می زند و جایگاهی در اقدامات اغلب کشورهای عضو ندارد.

بله روز حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی با وقایع دهشتناک این روزهای کشورهای اسلامی بیشتر به تابلویی نمادین برای ترمیم چهره بین المللی اسلامی می ماند تا اینکه بخواهد حقیقت و ماهیت اسلام ناب را به جهان عرضه دارد. مشکل عمده و اصلی را باید در آن گروه از کشورهای به ظاهر اسلامی ای جست که حداقل پایبندی های انسانی را به منافع سیاسی خود می فروشند و همچنین این مسئله را باید در کوتاهی کشورهایی جستجو کرد که به تفکیک اصولی و حیاتی میان اسلام ناب و تفکرات افراطی- تکفیری نمی پردازند.

در مقدمه اعلامیه حقوق بشر اسلامی آمده است: « دولتهاى عضو سازمان کنفرانس اسلامى، با ایمان به الله، پروردگار جهانیان و آفریدگار کائنات و بخشنده نعمتها، خداوندى که انسان را به بهترین وجه آفریده و به او حیثیت داده و وى را خلیفه خود در زمین گرداند، خداوندى که آبادانى و اصلاح زمین را بر عهده بشر گذارده و امانت تکالیف الهى را بر گردن او نهاده و آن چه در آسمانها و زمین است همگى را تحت تصرف وى قرار داده و با تصدیق رسالت محمد(ص) که خداوند ایشان را به هدایت و آیین راستین فرستاده و وى را رحمتى براى جهانیان، و آزادگرى براى بردگان و شکننده اى براى طاغوت ها و مستکبران گردانیده است، پیامبرى که برابرى را میان همه بشریت اعلام نموده و هیچ اولویتى براى کسى بر دیگران جز در تقوى قائل نشده، و فاصله ها و اکراه را از میان مردم برچید، مردمى که خداوند آنان را از روح واحد آفریده است.»

این عبارات با آنچه در جهان امروز در جریان است زمین تا آسمان تفاوت دارد، قضاوت آن با شما!

گروه مطالعات حقوق بشر گزارشگر

نظرات

chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

آخرین اخبار