امروز : 24 مرداد 1397

امنیت غذایی برای همگان در نظام غذایی پایدار؛روز جهانی مبارزه با گسترش بیابان ها

سه شنبه 26 خرداد 15:37
در واقع دو عامل می تواند سبب گسترش بیابان ها شود، عامل طبیعی مانند طوفان، گردباد، زلزله، رانش زمین و ... و عامل انسانی.
امنیت غذایی برای همگان در نظام غذایی پایدار؛روز جهانی مبارزه با گسترش بیابان ها

به گزارش سایت گزارشگر، شاید برای بسیاری از افراد ارتباط شعار سال 2015 برنامه مبارزه با گسترش بیابان ها با ماهیت و نفس چنین مبارزه ای مبهم به نظر برسد، اینکه مبارزه با گسترش بیابان ها چه نسبتی با امنیت غذایی دارد مسئله ای است که باید مورد موشکافی قرار گیرد.

بیابان ها مانند بسیاری از زیست بوم های طبیعی همچون چشمه ها، رودها، دریاچه ها، جنگل ها، مراتع و ... برای اکوسیستم لازم و ضروری اند، چرا که چرخه زیست محیطی با وجود همه المان ها و مولفه های طبیعی که مخلوق خداوند متعال است می تواند به درستی مسیر خود را طی نماید؛ اما در صورتی که محدوده بیابان از حریم اولیه اش تجاوز کند و شروع به رشد و گسترش نماید، خطر بیابان زایی آغاز شده است.

در واقع دو عامل می تواند سبب گسترش بیابان ها شود، عامل طبیعی مانند طوفان، گردباد، زلزله، رانش زمین و ... و عامل انسانی. در میان این دو عامل بنا بر نظر متخصصان امر، این عامل انسانی است که معادلات طبیعی را برهم زده و بیابان زایی را شدت می بخشد. اما پرسش آن است که انسان چگونه سبب گسترش بیابان ها می شود؟!

بی تردید همگان واقفند که دسته ای از انسان ها در زیست بوم بیابان ها ساکن هستند، این افراد برای تامین معاش و گذران زندگی خود ارتباط تنگاتنگی با محیط پیرامون دارند. تامین سوخت لازم خانواده هایی که در بیابان ها زیست می کنند مستلزم جمع آوری اندک پوشش گیاهی منطقه یعنی بوته ها و خوار و خاشاک است، همین امر سبب می شود تا در گذر زمان خاک منطقه که متشکل از شن های روان است بدون وجود مانع گیاهی به حرکت درآید و بیابان شروع به گسترش نماید.

به علاوه بخشی از این مردم برای تامین مواد غذایی خود، خاک برخی از نواحی بیابانی را زیر کشت می برند، اما از آنجا که تابش مستقیم نور خورشید به سرعت آب را تبخیر می کند،  محصولات به دست آمده در مدت زمان کمی از بین می رود و خاک نیز خشک تر و خشک تر می شود. بومیان این مناطق برای رهایی از این مشکل به حفر چاه ها دست می زنند، این اقدام نیز اندک آب قابل شرب که از منابع زیر زمینی به دست می آید را به سرعت از بین می برد، چرا که منابع آبی این مناطق محدود است.

این مسائل و بسیاری دیگر از دخل و تصرفات انسانی که سبب از بین بردن حیات زنده و گسترش پوشش بیابانی می شود، جامعه جهانی را با خطر روزافزون بیابان زایی مواجه ساخت تا جایی که سازمان ملل متحد در سال 1996 میلادی کنوانسیون مبارزه با گسترش بیابان ها را به تصویب رسانید و در روند تصویب قطعنامه A/RES/49/115 روز 17 ژوئن را به عنوان «روز جهانی مبارزه با گسترش بیابان ها» نام گذاری نمود.

این اقدام مجمع عمومی سازمان ملل متحد بدین منظور صورت پذیرفت که ضمن آگاهی بخشی عمومی به ویژه در کشورهای در معرض بیابان زایی، کشورهای دیگر را نیز از مخاطرات این پدیده آگاه سازد. در واقع رشد و گسترش بیابان ها تنها کشورهای دارای زیست بوم بیابانی مانند افریقا، امریکای میانی و بخشی از آسیا را تهدید نمی کند، بلکه در بلند مدت سایر کشورها را نیز با مخاطرات و چالش هایی روبرو خواهد ساخت.

از این منظر است که می توان ارتباط بیابان زایی و عدم امنیت غذایی را مورد مطالعه قرار داد. همان گونه که در ابتدای بحث توضیح داده شد بومیان ساکن مناطق بیابانی باید معیشت خود را از دل طبیعت بیابانی کسب کنند. با توجه به فقدان رشد فناوری و صنایع در این مناطق و تکیه بیش از حد به توان خاک، فرسایش بیش از حد مجاز روی داده و عملاً این مناطق تبدیل به مناطق غیر قابل سکونت می شوند و همچنین مواد غذایی دچار کمبود و یا اضمحلال می گردد. در چنین شرایطی جمعیت ساکن بیابان برای بقای خود مجبور است به شهرها، حاشیه شهرها مهاجرت کند و این خود معضلات بسیاری را برای شهرنشینان به جهت فقدان وجود زیرساخت ها و همچنین عدم تطابق فرهنگی و اجتماعی میان این افراد ایجاد می کند.

رفته رفته ملل ساکن در کشورهای کمتر توسعه یافته به واسطه تهدیدات جدی بیابان زایی مجبور به ترک وطن شده و مسلماً کشورهای توسعه یافته را به عنوان مقصد نهایی بر می گزینند. مهاجرت های دسته جمعی و بی رویه نیز بلای جان کشورهای توسعه یافته خواهد شد.

به همین علت کنوانسیون مقابله با گسترش بیابان ها دو کارویژه را در نظر گرفته است؛ تعهدات کشورهای در حال توسه برای فرهنگ سازی و آموزش مردم برای مقابله با بیابان زایی و همچنین اتخاذ تدابیر و سیاست های صحیح و بلند مدت برای مقابله با این پدیده و همچنین تعهد کشورهای توسعه یافته برای انتقال فناوری های سبز، دوست دار محیط زیست و ارسال کمک های مالی.

با توجه به شعار سال 2015 میلادی برنامه محیط زیست ملل متحد که اشعار می دارد: «امنیت غذایی برای همگان در نظام غذایی پایدار»، دولت های عضو ملل متحد موظفند در سال جاری تعهدات خود را در این حوزه ها به منصه ظهور برسانند:

الف) تغییر در رویه های استفاده از زمین به خصوص در بخش کشاورزی و تطبیق با تغییرات اقلیمی، به ویژه در مناطقی که کمبود منابع غذایی بیشتر و بیشتر می شود.

ب) دسترسی به حقوق فناوری و زمین برای صاحبان زمین های کشاورزان و سایر کشاورزان خرد که تامین کنندگان منابع غذایی میلیون های انسان هستند.

ج) ایجاد تعادل میان استفاده از زیست بوم و مصرف با تکیه بر اصلاح رویه های موجود.

د) افزایش سرمایه گذاری بر زمین های پایدار به منظور ارتقای سیستم غذایی پایدار و

ه) اتخاذ اقدامات موثرتر ملی برای مقابله با گسترش بیابان هایی که بر امنیت، صلح و پایداری جهان تاثیر می گذارد، به ویژه مدیریت منابع غذایی و منابع آبی که منجر به مهاجرت های زیست محیطی می شود.

طبق آمار سال 2014 میلادی در خصوص «وضعیت ناامنی غذایی»، از سال 2012 تا 2014 میلادی قریب 805 میلیون انسان گرسنه در جهان وجود داشته اند و این معادل آن است که از هر 8 نفر یک نفر گرسنه باشد. متاسفانه بیشتر این افراد در کشورهای در حال توسعه زندگی می کنند.

به نظر می رسد که با توجه به شعار سال جاری همه کشورها باید برای تامین مواد غذایی برای همه افراد برنامه ریزی و سیاست گذاری کنند و با ارتقای سطح فناوری و اصلاح رویه های موجود میان مردم، راه را بر ناامنی غذایی در آینده ببندند.

نظرات

chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

آخرین اخبار