امروز : 06 ارديبهشت 1397

حقوق فرهنگی، توسعه فرهنگی؛ بررسی آیین نامه اجرایی قانون برنامه پنجم توسعه کشور

یکشنبه 17 خرداد 12:25
جمهوری اسلامی ایران نیز به عنوان یکی از کشورهای در حال توسعه به ضرورت پاسداشت حقوق فرهنگی و پیگیری سیاست توسعه فرهنگی پی برده و در مجموعه اقدامات خود توجه به ارزشهای فرهنگی و زیرساخت های مرتبط با آن را مد نظر قرار داده است.
حقوق فرهنگی، توسعه فرهنگی؛ بررسی آیین نامه اجرایی قانون برنامه پنجم توسعه کشور

به گزارش سایت گزارشگر، فرهنگ به مثابه هوایی است که نفس می کشیم، آبی است که می نوشیم و در یک کلام غذایی است که با آن روح و شخصیت خویش را می پروریم. محققان حوزه علوم اسلامی و انسانی با ریشه شناسی واژه فرهنگ به این امر دست یازیده اند که فرهنگ به معنای کاشتن بذر در زمین و برداشت نتیجه آن است. این معنای لفظی در قالب اصطلاحی بدین معنا است که هر آنچه گفتار و رفتار یک ملت را بر اساس بذر اندیشه شکل می دهد و در پیکره آداب و رسوم تجلی می یابد فرهنگ نامیده می شود.

اهمیت فرهنگ برای یک ملت تا بدان جا است که آن را از مولفه های شناسایی و به رسمیت شناختن آن ملت و قوم بر می شمرند و فرهنگ یک ملت را شناسنامه آن می دانند. این فرهنگ جمعی در عرصه ملی به خرده فرهنگ هایی نظیر خرده فرهنگ های قومی، زبانی، دینی و مذهبی و ... قابل تقسیم و تفکیک است.

فرهنگ به عنوان یکی از پایه ها و مولفه های اصلی حیات اجتماعی ملت ها در زمره حقوق بشر وارد شده و حتی در عنوان برخی اسناد بین الملل از جمله «میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی» نیز وارد شده است.

حقوق فرهنگی مجموعه حقوقی است که به حیات فرهنگی یک ملت و افراد آن اختصاص دارد، همانند حق بر تشکیل زندگی مشترک و خانوادگی، حق بر آموزش و پرورش، حق بر آثار علمی- ادبی، حق بر بهره برداری از منافع مادی و معنوی (حقوق مصنف)، حق مشارکت در زندگی فرهنگی، حق بهره مند شدن از پیشرفت های علمی، آزادی انجام تحقیقات علمی، فرهنگی و هنری و ... .

این حقوق در بستر توسعه پایدار به معنای توسعه همه جانبه و مستمر، متضمن توسعه فرهنگی هستند. اصطلاح توسعه فرهنگی نخستین بار توسط یونسکو در دهه 1987 تا 1997 میلادی یعنی دهه توسعه فرهنگی مطرح شد و بدین معنا است که یک جامعه با هدف تحقق ارزش های فرهنگی خود در کنار توسعه اقتصادی و اجتماعی و هماهنگ با آن ها می تواند به توسعه و پیشرفت دست یابد.

پس از پایان گرفتن جنگ جهانی دوم و شکل گیری دو دسته از کشورها یعنی کشورهای توسعه یافته و کشورهای در حال توسعه، الگوی توسعه غربی وارد ادبیات حقوقی کشورهای در حال توسعه گردید و به جهت وارداتی بودن آن با مخالفت بسیاری از متفکران و اندیشمندان ملی قرار گرفت. همین رفته رفته الگوی توسعه ملی کشورهای در حال توسعه را به سوی فرهنگ بومی و ملی و اقتصاد ملی رهنمون ساخت تا جایی که کشورهای در حال توسعه بر آن شدند تا نیازهای توسعه ای خود را مبتنی بر الگوی داخلی و ارزش های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی بومی خود پاسخ گویند.

جمهوری اسلامی ایران نیز به عنوان یکی از کشورهای در حال توسعه به ضرورت پاسداشت حقوق فرهنگی و پیگیری سیاست توسعه فرهنگی پی برده و در مجموعه اقدامات خود توجه به ارزشهای فرهنگی و زیرساخت های مرتبط با آن را مد نظر قرار داده است.

طبق سیاست های جدید دولت، مراکز فرهنگی و علمی به عنوان قطب آموزش و پژوهش ملی، محافل مناسبی برای توسعه فرهنگی و حفظ حقوق فرهنگی به حساب می آیند به همین دلیل طبق آیین نامه اجرایی قانون برنامه پنجم توسعه، دولت خود را متعهد نموده تا سقف حداکثر 50 درصد از بودجه احداث و تکمیل مراکز فرهنگی- هنری، دینی و قرآنی غیردولتی را بلاعوض تقبل نماید.

این آیین نامه که به پیشنهاد مشترک وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهوری و به استناد بند الف ماده 9 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه 1389، تصویب شده مقرر می دارد: «اشخاص حقیقی و حقوقی متقاضی دریافت کمک بلاعوض از دولت، تا سقف 50 درصد از هزینه های احداث و تکمیل اماکن فرهنگی، هنری، دینی و قرآنی را می توانند دریافت کنند مشروط به آن که تقاضای خود را همراه با گزارش وضعیت پروژه شامل پیشرفت فیزیکی، هزینه انجام شده، کمک مورد نیاز برای بهره برداری و موضوع فعالیت، حداکثر تا آذر ماه هر سال برای بررسی به ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان ها تسلیم کنند.»

بر اساس این مصوبه، میزان کمک بر اساس نیاز استان و اولویت هایی شامل اماکن و فضاهای ورزشی همجوار و متعلق به مساجد و کانون های فرهنگی و ورزشی جوانان بسیج که مورد استفاده عموم قرار می گیرند و مراکز نیمه تمام، ساختمان ها و فضاهای نیمه تمام فرهنگى، هنرى، دینى و قرآنى غیر دولتى و مورد استفاده عموم نظیر کتابخانه های عمومی، کتابخانه های مساجد، مجتمع های فرهنگی و هنری، سالن های سینما و پردیس های سینمایی، تالارهای نمایش، نگارخانه ها، کانون های فرهنگی و هنری مساجد، کانون های قرآنی و فرهنگسراها که دارای حداقل پنجاه درصد(50%) پیشرفت فیزیکی باشند، در مناطق محروم، روستایی و مناطق مرزی، اماکن و مراکزی که بیش از هفتاد درصد(70%) پیشرفت فیزیکی دارند و مراکز متعلق به ایثارگران، تعیین می شود.

کمک های موضوع این آیین نامه متناسب با پیشرفت فیزیکی پروژه و منوط به رعایت استانداردهای فضای مرتبط بر اساس ضوابط دستگاه های مربوط پرداخت می شود.

بر این اساس، ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان ها موظفند؛ با همکاری واحدهای استانی وزارتخانه های راه و شهرسازی و ورزش و جوانان (حسب مورد) بر هزینه کرد کمک ها تا مرحله بهره برداری، نظارت کرده و گزارش آن را به کارگروه استانی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارائه کنند.

اماکن و مراکزی که از کمک های موضوع این آیین نامه استفاده می کنند، حق تغییر کاربری و تغییر استفاده از عمومی به خصوصی را ندارند.

همچنین در صورت اعمال هر گونه تغییر کاربری، معادل ارزش کمک های اعطایی به قیمت روز از دریافت کنندگان بازپس گرفته خواهد شد. چنانچه مراکز و اماکن حداکثر تا شش ماه پس از تکمیل به تشخیص ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان ها، مورد استفاده عمومی قرار نگیرند، دریافت کنندگان موظفند ظرف سه ماه کمک های دریافتی را عیناً مسترد کنند.

بر اساس این مصوبه، اعطای کمک های موضوع این آیین نامه در قالب قراردادی است که امکان اجرای تعهدات دریافت کننده کمک، از نظر تکمیل، بهره برداری و عدم تغییر کاربری پروژه در آن قید شده باشد.

شورای برنامه ریزی و توسعه استان موظف است؛ اعتبار مورد درخواست کارگروه های استانی برای اعطای کمک به مراکز و اماکن را در طول سال های اجرایی برنامه پنجساله پنجم توسعه در ردیف خاصی پیش بینی کنند. بر این اساس، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مسئول نظارت بر حسن اجرای این آیین نامه است.

به نظر می رسد اقدام اخیر دولت در تصویب این آیین نامه گام موثر و مفیدی برای تحقق توسعه فرهنگی در کشور باشد.

نظرات

chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

آخرین اخبار