امروز : 26 مهر 1397

نسل کشی ارامنه درکشتارگاه دولت عثمانی

دوشنبه 07 ارديبهشت 09:05
در حالی که یک قرن از کشتار ارامنه به دست دولت عثمانی می گذرد، ترکیه همچنان از پذیرش کشتار ارامنه به عنوان نسل کشی امتناع کرده است.
نسل کشی ارامنه درکشتارگاه دولت عثمانی

به گزارش سایت گزارشگر، کشتار ارامنه در 24 آوریل 1915 با دستگیری گسترده روشنفکران، ‌نویسندگان و رهبران سیاسی ارامنه آغاز شد و در پی آن به قتل بیش از 2 هزار تن از نخبگان انجامید. در همین روز بیش از 5 هزار نفر از ارمنی های ساکن استانبول به کشتارگاه های دولت عثمانی فرستاده شدند. دولت ترکیه که در آن زمان در جنگ با روسیه تزاری بود، ‌ارامنه را هم دستان ارتش تزاری می دانست و نابودی آنان را بخشی از مبارزه علیه دشمنان داخلی خود ارزیابی می کرد.

 بر اساس پژوهش های تاریخ نگاران ارمنی، انهدام، تبعید و کوچ اجباری ارامنه به شکلی دقیق و محرمانه از سوی سازمانی به نام تشکیلات مخصوص برنامه ریزی شده بود و در فاصله سال های 1915-1916 گام به گام به مرحله اجرا درآمد. در این تشکیلات برخی از اعضای با نفوذ ترکان جوان که ائتلافی از چند گروه سیاسی ملی گرا، مشروطه خواه و اصلاح طلب بود نیز دست داشتند.

این جنبش سیاسی و فرهنگی در سال 1889 ابتدا در میان دانشجویان مدرسه نظام آغاز شد و سپس اقشار دیگر را هم در برگرفت، سپس در پایان قرن نوزدهم و آغاز قرن بیستم در امپراطوری عثمانی فعالیت داشت و به تدریج به جنبشی علیه سلطان عبدالحمید دوم بدل شد.

عبدالحمید دوم، سی و چهارمین سلطان امپراتوری عثمانی بود که به مدت 33 سال در این قلمرو حکومت کرد. ترکان جوان در سال 1906 جمعیت اتحاد و ترقی را تشکیل دادند و از زمان کودتای 1913 تا پایان جنگ جهانی اول، در 3 دوره بر قلمرو عثمانی حکومت کردند.

دولت عثمانی برای پیاده کردن سیاست محو فیزیکی ارمنی ها بر اساس طرح تشکیلات مخصوص ابتدا مردان بین 15 تا 50 ساله را به بهانه اعزام به جبهه به ارتش فراخواند، اموال بسیاری از آنان را تحت عنوان تامین وسایل مورد نیاز نیروهای نظامی در جنگ ضبط کرد و طی اعلامیه ای هر کس را که دارای اسلحه بود موظف ساخت آن را به ارتش تحویل دهد.

سران این دولت سرانجام در 27 می 1915 حدود یک ماه پس از قتل عام نخبگان و اجرای طرح جداسازی مردان قوی و سالم از خانواده های خود، ‌دستور تبعید و کوچ اجباری ارمنیان به موصل و سوریه را به مرحله اجرا گذاشتند.

ماموران دولت، ساکنان شهرها و روستاهای ارمنی نشین را به بهانه حفظ جان افرادی که در منطقه های جنگی زندگی می کردند، بدون آذوقه و سایل لازم به کوچ واداشتند. بسیاری از این رانده شدگان از خانه و کاشانه که بیشتر از زنان، کودکان و مردان بودند در راه رسیدن به صحرای مرکزی سوریه در نزدیکی استان دیرالزور،‌ بر اثر گرسنگی، ‌تشنگی و گرمای طاقت فرسا از بین رفتند.

ماموران عثمانی و ترکان جوان در این مسیر هرگونه مقاومت را با گلوله پاسخ می دادند،‌ مردان معترض را به شکلی فجیع می کشتند و به زنان و دختران جوان تجاوز می کردند. این رفتار خشونت بار در اردوگاه های کار اجباری که پس از رسیدن به مقصد برای بهره کشی از بازماندگان ارامنه برپا شده بود،‌ همچنان ادامه داشت.

سید محمد علی جمال زاده، نویسنده ایرانی در بهار 1915،‌ هم زمان با روزهایی که ماموران ترکان جوان، ارمنیان را در بیابان های امپراوری عثمانی کوچ می دادند، از شهر برلین عازم بغداد بود. او این مسیر را از طریق استانبول و حلب طی می کرد. جمال زاده در مسیر خود با گروهی از این آوارگان روبرو شد.

این نویسنده ایرانی دیده ها و تجربه های خود را در مجموعه ای به نام "مشاهدات شخصی من درجنگ جهانی اول" در سال 1971 به نگارش درآورد. جمالزاده در بخشی از خاطرات خود در این باره می نویسد: « با گاری و ارابه از بغداد و حلب به جانب استانبول به راه افتادیم. از همان منزل اول با گروههای زیادی از ارامنه مواجه شدیم. باورکردنی نیست، ژاندارم های مسلح و سواران ترک، آن ها را پیاده به جانب مرگ و هلاکت می راندند. صدها زن و مرد ارمنی را با کودکانشان به حال زاری به ضرب شلاق و اسلحه پیاده و ناتوان به جلو می راندند. دو سه تن ژاندارم بر اسب سوار این گروه ها را درست مانند گله گوسفند به ضرب شلاق به جلو میراندند. فاصله به فاصله کسانی از زن و مرد ارمنی را می دیدیم که در کنار جاده افتاده اند و مرده اند یا در حال جان دادن و نزاع بودند. خلاصه آن که روزهای عجیبی را گذراندیم. حکم یک کابوس بسیار هولناک را برای من پیدا کرده است که گاهی به مناسبتی بر وجودم تسلط پیدا می کند و ناراحتم می سازد و آزارم می دهد »

در صدمین سالگرد کشتار ارامنه، هنوز میان دو کشور ترکیه و ارمنستان اختلاف نظر بر سر استفاده از مفهوم نسل کشی در جای خود باقی است.

درحالی که ارمنستان از این واقعه به عنوان یک جنایت بزرگ و نسل کشی یاد می کند،‌ترکیه آن را یک رخداد تاریخی می نامد. در این میان سرژ سرکیسیان ،‌ رئیس جمهوری ارمنستان با بیان اینکه انکار نسل کشی جنایت است گفت: « باید پیش از آنکه بشریت یک بار دیگر شکست بخورد، راه حلی بیابیم. هرگز نباید چنین چیزی تکرار شود. یادبود صدمین سال نسل کشی ارامنی ها،‌ سرآغاز مبارزه با چنین جنایاتی است».

تا کنون برخی کشورها از جمله فرانسه و روسیه از کشتار ارامنه با عنوان نسل کشی یاد می کنند. این در حالی است که دولت ترکیه هرگز حاضر به قبول ارتکاب نسل کشی نشده است.

پارلمان اروپا نیز هفته گذشته کشتار ارمنیان به دست نیروهای عثمانی را تصویب و این حرکت را نسل کش اعلام کرد.

شیدا نعمت الهی

 

 

 

 

نظرات

chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

آخرین اخبار