امروز : 30 شهريور 1397

حقوق سالمندی از قطعنامه سازمان ملل تا شورای ملی سالمندان

شنبه 05 ارديبهشت 11:03
افراد بالای 60 سال که با عنوان «سالمند» شناخته می شوند همچون همه افراد انسانی از حقوق و آزادی های بشری برخوردارند، اما به واسطه ضعف قوای جسمی و روحی در بسیاری از مواقع با نقض حقوق انسانی خود مواجه می شوند.
حقوق سالمندی از قطعنامه سازمان ملل تا شورای ملی سالمندان

به گزارش سایت گزارشگر، هنگامی که انسان به سوی ضعف و پیری می رود و به عبارتی قوای جسمانی و بعضاً عقلانی اش زوال و ضعف تدریجی می یابد، «سالمندی» آغاز شده است. در عرف سالمندان به افراد بالای 60 سال اطلاق می شوند اما سازمان جهانی بهداشت با تدقیق در این مفهوم آن را به سه دسته تقسیم می نماید؛ مطابق این دسته بندی سالمندان به سه گروه قابل تفکیک اند: گروه نخست: سالمندان جوان که از 60 تا 74 سال سن دارند، گروه دوم: سالمندان 74 تا 90 سال و گروه سوم: سالمندان پیر بالای 90 سال.

به هر تقدیر افراد بالای 60 سال که با عنوان «سالمند» شناخته می شوند همچون همه افراد انسانی از حقوق و آزادی های بشری برخوردارند، اما به واسطه ضعف قوای جسمی و روحی در بسیاری از مواقع با نقض حقوق انسانی خود مواجه می شوند، به عنوان مثال هنگامی که فردی به سن سالمندی می رسد ممکن است مورد آزار و خشونت اطرافیان و حتی سلب از حقوق مالی و غیر مالی خود قرار گیرد.

دغدغه هایی از این دست سبب شد تا مجمع عمومی سازمان ملل متحد در تاریخ 16 دسامبر 1991، قطعنامه 46/91 را با عنوان «اصول ملل متحد برای سالمندان» به تصویب برساند و در لوای آن از دولت ها تقاضا نموده تا این اصول را در برنامه های ملی خود بگنجانند.

این قطعنامه با یک مقدمه و 18 ماده مشتمل بر اصول پیش رو است: 1- استقلال: مواد 1 الی 6 قطعنامه بر حق استقلال سالمندان تاکید می کنند و بیان می دارند که سالمند در ابعاد مختلف زندگی اعم از اشتغال، دسترسی به غذا، آب، سرپناه، مراقبت های بهداشتی، خانواده و ... حق تصمیم گیری مستقل دارد.

2- مشارکت: موضوع مواد 7 الی 9 قطعنامه مشتمل بر مشارکت سالمند در فعالیت های اجتماعی از جمله تشکیل جنبش ها و مجامع اختصاصی سالمندان است.

3- مراقبت: مواد 10 الی 14 مقرر می کنند که سالمند باید موضوع و هدف مراقبت و محافظت از سوی خانواده و اجتماع باشد و خدمات اجتماعی و حقوقی در جهت ارتقای سلامت شخصی و روانی وی باید در اختیار قرار گیرد.

4- خودسازی: ماده 15 و 16 بیان می کنند که برای تحقق خودسازی و خودشکوفایی سالمند باید فرصت هایی برای توسعه کامل توانمندی های بالقوه ایشان فراهم شود و دسترسی به امکانات و منابع آموزشی و ... تسهیل شود.

5- کرامت: مطابق مواد 17 و 18 رعایت و حفظ احترام و کرامت سالمند ضروری است.

جمهوری اسلامی ایران، در راستای نهادینه ساختن اصول قطعنامه ملل متحد، در ساختار سازمان بهزیستی کشور، شورایی با نام «شورای ملی سالمندان» تاسیس نموده است. این شورا با هدف فراهم کردن امکان تداوم حضور سالمند در جامعه، تاکید بر حفظ موقعیت و جایگاه سالمند در خانواده، تامین حداقل نیازهای اساسی سالمندان نیازمند در کشور، تاکید بر حفظ احترام، شأن و حرمت سالمند و فراهم کردن امکان مشارکت مردم، انجمن ها و موسسات غیردولتی از سال 1391 تشکیل شده است.

شورای ملی سالمندان طرح های مختلفی برای تحقق حقوق سالمندان در کشور راه اندازی نموده است که می توان به طرح سنجش عدالت با موضوع سالمندی، برنامه تکریم سالمندان در دستگاه های دولتی، شیوه زندگی سالم در سالمندان، طراحی بسته بیمه مراقبتی سالمندان، طرح دفتر امور توانبخشی روزانه و توانپزشکی و ... اشاره نمود.

یکی از مهم ترین طرح های شورا با عنوان «برنامه تکریم سالمندان در دستگاه های دولتی» است که در تمامی شعب کشوری، استانی، شهرستانی و واحدهای اجرایی دستگاه های تابعه، لزوم مناسب سازی فیزیکی و سهولت دسترسی سالمندان و معلولان نظیر تعبیه آسانسور و بالابر، ایجاد رمپ، سرویس های بهداشتی مناسب، رفع موانع عبور و مرور و یلچرو واکر، مبلمان راحت مورد نیاز استراحت سالمندان، استقرار واحدهای مورد مراجعه سالمندان در طبقات همکف و ... مد نظر قرار گرفته است.

همچنین کلیه شعب بانکها و موسسات مالی کشور و همچنین شعب و کارگزاریهای نظام بیمه ای باید مجهز به سیستم نوبت دهی جداگانه برای افراد سالخورده و ناتوان گردند.

البته در راستای حفاظت و حمایت از حقوق سالمندان باید قوانین و مقررات جامعی در مجموعه قوانین کشور لحاظ گردد و از این منظر ضعف حقوقی بر فضا حاکم است. علی ای حال جمهوری اسلامی ایران تاکنون کوشیده است تا با الگوگیری از منابع مقدس دینی از جمله آیات و روایات و همچنین اصول ملل متحد، چارچوب حمایتی ویژه ای را از سوی سازمان بهزیستی کشور برای سالمندان برقرار نماید.

با این وصف اگرچه کشور راه درازی در پیش دارد، اما نباید از این امر غافل شد که حتی در عرصه بین المللی نیز کنوانسیون مستقلی برای حمایت از سالمندان به تصویب نرسیده و تنها سند حقوقی موجود، قطعنامه اصول ملل متحد برای سالمندان است.

نظرات

chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

آخرین اخبار